Bà con - Cô bác

Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẳng-2011):

- ”Bà con chỉ những người có quan hệ thân thiết, gần gũi”,
- “Cô bác để gọi những người cao tuổi coi như một thế hệ với cha mẹ mình”

Trong sinh hoạt thường ngày, người ta cũng hay dùng các từ này để thưa trình, chào hỏi, “Thưa Bà con, ….”, “kính chào cô bác”, ….

Theo dỏi của tôi trên các phương tiện thông tin đại chúng, tôi cãm giác như hai từ này đồng nghĩa, “Bà con” = “cô bác”. Mà chữ bà con thuận miệng hay sao được dùng phổ biến. Cán bộ từ xã đến tỉnh. khi họp họp dân, thậm chí Đại biểu dân cử gặp cử tri cũng … thưa “bà con”. Các phát thanh viên cũng vậy, “thưa bà con”…

Trên tivi mới đây, có buổi gặp cử tri, người trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội nói “thưa cô bác”. Nghe “thưa cô bác”, tôi thấy được an ủi, hóa ra cũng có người hiểu chuyện. Đây chính là sự khiêm tốn tối thiểu, coi NGƯỜI DÂN là bậc bề trên, “coi như một thế hệ với cha mẹ mình”. Dân là chủ, cán bộ là công bộc của dân.

Với số đông, kính trọng trước mới có khả năng tiến tới thân thiết, gần gủi.

Ngày xưa, lúc tôi còn nhỏ, bà ngoại tôi lúc nào cũng “rèn” thằng cháu. Ngoại nói, chỉ ai trên 60 tuổi, nghĩa là đã sống trọn chu kỳ, đã đáo tuế, được coi là lão mới dám “xài” chữ bà con.

Ấy vậy mà, những người … “thưa bà con” thì đương chức, đang công tác, họ chưa đến tuổi hưu trí, nghĩa là chưa đến 60 tuổi. Các phát thanh viên đa phần còn rất trẻ.

Xem ra cái văn hóa thưa trình, chào hỏi cũng không dể, nhất là khi ta có chức quyền, khi ta giao tiếp với số đông.

Trong dân gian có câu: “Tiếng chào cao hơn mâm cổ”, chữ nghỉa có câu: “tiên học lễ, hậu học văn”, cũng là muốn nhấn mạnh văn hóa chào hỏi.

Chào nhau phải đúng mứt, lễ độ, chào nhau phải vui vẽ, tạo thiện cãm và quan trọng hơn là tiền đề để kết nối với nhau.

Chào nhau cũng phải tuân thủ những nguyên tắt nhất định, những nguyên tắc “bất thành văn”. Người nhỏ tuổi chào người lớn tuổi trước, “bề dưới” chào “bề trên”, nếu không trở thành thất lễ. Nguyên tắc chung là kính bề trên và tuân thủ trật tự xã hội.

Với người Nhật, chào hỏi được đặc biệt coi trọng. Nhật Bản là đất nước có nền văn hóa phong phú, đặc sắc. Tiêu biểu nhất phải kể đến là văn hóa chào hỏi của Nhật Bản- điều này đã tạo nên tinh thần, tầm ảnh hưởng cũng như vị thế của người Nhật.

Với ngươi Pháp họ chào liên tục, kể cả với người chưa quen, “Bonjour- ngày tốt” luôn bậc ra khỏi miệng khi người Pháp gặp ai đó. Khi lên xe buýt chào bác tài, khi đến nơi nào đó phải chào người đến trước.

Với doanh nhân, hàng ngày có nhiều cuộc gặp gở, với người đã quen, với người chưa quen, với người mua, với kẻ bán, … chào hỏi càng trở nên quan trọng.

Chào hỏi vui vẽ cơ hội làm ăn đến mau hơn, đàm phán dể thành công hơn.

Xin gợi vài ý:

- Hãy đứng dậy trước khi mở lời, bắt tay. Dầu bạn là ai, đang giử chức vụ gì việc đứng dậy chào người đến sau bao giờ cũng tạo nên thiện cãm, rõ ràng bạn coi trọng đối tác. Ai được cọi trọng cũng thích và vì vậy sẽ mở lòng hơn, thậm chí thành thật hơn, dể thỏa thuận hơn trong đàm phán.

- Hãy đưa và nhận danh thiếp bằng 2 tay để chứng tỏ trọng người và trọng minh.Tùy văn hóa, người châu Âu thoải mái, thường chỉ dùng một tay đưa danh thiếp, thậm chí “quăn ra” trên bàn, trước mặt bạn, đừng phiền, tuy vậy đến phần mình bạn cứ trao danh thiếp bằng hai tay, chắc chắn sẽ tạo ấn tượng tốt.

- Hãy tự giới thiệu một các ngắn gọn nhưng đủ thông tin. Có chủ ý cho đối tác biết bạn là ai, nếu “khéo” qua tự giới thiệu, đối tác có thể hiểu bạn là người như thế nảo, bạn đang muốn gì.

- Hãy lắng nghe đối tác giới thiếu, nắm bắt những điểm chính và ghi nhớ điều cần thiết. Cố gắng nhớ tên họ đối tác, nhớ những đặc điểm riêng có.

- Hãy mĩm cười và nói thêm bằng mắt. Nụ cười cởi mở, ánh mắt thân thiện chắc chắn là điều mà đối tác trông chờ, “khó khăn thuận lợi ân cần có nhau”.

- Biết cám ơn. Cám ơn là ghi nhận cơ hội, thiện chí, là xác nhận“công lao” mà đối tác mang đến cho bạn.

Trong doanh nghiệp, khi làm việc, gặp nhau phải biết chào nhau. Văn hóa doanh nghiệp phải bao hàm văn hóa chào hỏi. Thể hiện sự thân thiện, hòa đồng, hợp tác, thể hiện trên ra trên, dưới ra dưới.

Chào hỏi không phải khó, chỉ cần để ý một chút. Tuy vậy chào hỏi có hiệu quả, tạo ấn tượng thì cần phải học.

Chào hỏi là quan trọng vì vậy từ ngày xưa ông bà ta đã dạy “đi chào, về hỏi”, “ dao năng liếc thì sắc, người năng chào thì quen”.

Hòa Phú

BẠN CỦA NHÂN KHANG